• Τί αίναι ο Διαβήτης
  • Παράγοντες κινδύνου
  • Συμπτώματα
  • Επιπλοκές
  • Θεραπεία
  • Διαβήτης και Ταξίδια

Τι είναι ο Διαβήτης;

Ο Σακχαρώδης διαβήτης είναι μια ομάδα μεταβολικών διαταραχών που οδηγούν σε αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα (υπεργλυκαιμία). Ο διαβήτης οφείλεται σε διαταραχή στην έκκριση ινσουλίνης ή σε διαταραχή στη δράση της.

  • Η διαταραχή στην έκκριση ινσουλίνης οδηγεί σε ανεπάρκεια ινσουλίνης σχετική ή απόλυτη.
  • Η διαταραχή στη δράση της ινσουλίνης οδηγεί σε μια κατάσταση που περιγράφεται με τον όρο ινσουλινοαντίσταση και χαρακτηρίζεται από τη μειωμένη ευαισθησία των ιστών στη δράση της ινσουλίνης.
 

Γλυκόζη (σάκχαρο)

Οι τροφές που τρώμε περιέχουν βασικά τρεις ομάδες θρεπτικών συστατικών: υδατάνθρακες, λίπη και πρωτεΐνες. 
Κατά την πέψη της τροφής οι ομάδες των θρεπτικών συστατικών διασπώνται σε μικρότερες δομικές μονάδες. 
Οι υδατάνθρακες καταλήγουν σε γλυκόζη   (η γλυκόζη είναι το καύσιμο του οργανισμού μας). Όλες οι λειτουργίες του οργανισμού χρησιμοποιούν την γλυκόζη σαν πηγή ενέργειας για να επιτελεστούν. 
Τα λίπη καταλήγουν σε λιπαρά οξέα 
Οι πρωτεΐνες καταλήγουν σε αμινοξέα 

Ινσουλίνη

Η ινσουλίνη είναι ορμόνη που παράγεται από τα β-κύτταρα στο πάγκρεας. 
Μετά το φαγητό έχουμε αύξηση στα επίπεδα ινσουλίνης. 
Στα διαστήματα νηστείας έχουμε πτώση των επιπέδων ινσουλίνης

Όταν δεν έχει εμφανιστεί διαβήτης

Το σώμα διατηρεί αυτόματα το σάκχαρο αίματος στα σωστά επίπεδα ως εξής: Μετά από ένα γεύμα με αρκετούς υδατάνθρακες, το σάκχαρο απορροφάται στην κυκλοφορία πολύ γρήγορα. Το σάκχαρο στο αίμα δεν πρέπει να πάει ούτε πολύ ψηλά ούτε πολύ χαμηλά. Δύο ορμόνες – ινσουλίνη και γλυκογόνο – παράγονται στο πάγκρεας για να εξασφαλίσουν ότι το σάκχαρο ελέγχεται πάντα καλά, ανεξάρτητα από το πόσο πολύ τρώει ή γυμνάζεται το άτομο. Υπάρχουν βέβαια και άλλες ορμόνες (όπως η κορτιζόλη) που επιδρούν στα επίπεδα της γλυκόζης αίματος. Μετά το φαγητό λοιπόν, οπότε και το σάκχαρο αίματος ανεβαίνει, ινσουλίνη απελευθερώνεται στο αίμα και πηγαίνει μαζί με το σάκχαρο στα κύτταρα. Η ινσουλίνη δρα σαν κλειδί και ανοίγει πόρτες (διαύλους) στα τοιχώματα των μυικών και των άλλων κυττάρων επιτρέποντας στο σάκχαρο του αίματος να μπεί στα κύτταρα για να παραχθεί ενέργεια. Αυτό ρίχνει το σάκχαρο αίματος στα φυσιολογικά επίπεδα. Όταν δεν υπάρχει διαβήτης οι πρωινές τιμές σακχάρου είναι κάτω από 100 mg/dl.

Όταν εμφανιστεί ο διαβήτης

Όπως αναφέρθηκε η ινσουλίνη δρα σαν κλειδί. Τα άτομα που έχουν διαβήτη είτε δεν μπορούν να παράγουν αρκετά από αυτά τα κλειδιά (αρκετή ινσουλίνη) για να ανοίξουν τις πόρτες των κυττάρων τους ή τα κλειδιά δεν ταιριάζουν στις κλειδαριές των κυττάρων τους (ινσουλινοαντίσταση). Όταν το σάκχαρο δεν μπορεί να μπει μέσα στους μύες και τα άλλα κύτταρα για να παραχθεί ενέργεια, το άτομο νιώθει κουρασμένο, και επιπλέον το σάκχαρο συσσωρεύεται και ανεβαίνουν οι τιμές του στο αίμα.

Πόσα είδη Διαβήτη υπάρχουν;

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1
  • ‘Οταν η έλλειψη ινσουλίνης είναι απόλυτη (δηλαδή όταν το πάγκρεας δεν παράγει καθόλου ινσουλίνη) μιλάμε για διαβήτη τύπου 1.
  • Στην περίπτωση αυτή μέσω ενός αυτοάνοσου μηχανισμού καταστρέφονται πλήρως τα β-κύτταρα του παγκρέατος όπου παράγεται η ινσουλίνη και δεν είναι δυνατή η ενδογενής παραγωγή ινσουλίνης
  • Τα άτομα με διαβήτη τύπου 1 χρειάζονται από την πρώτη στιγμή ενέσεις ινσουλίνης για την επιβίωσή τους.
  • 10% των ατόμων με διαβήτη έχουν διαβήτη τύπου 1
  • Πιο συχνά εμφανίζεται σε παιδιά και εφήβους, αλλά τα τελευταία χρόνια ανιχνεύεται συχνότερα και στους ενήλικες. 
Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 
  • Όταν η έλλειψη ινσουλίνης είναι σχετική, δηλαδή τα κύτταρα παράγουν λιγότερη ινσουλίνη από όση χρειάζεται ή/και η ινσουλίνη που παράγεται δεν μπορεί να ασκήσει κανονικά τη δράση της (δηλαδή υπάρχει ινσουλινοαντίσταση).
  • Εμφανίζεται συνήθως σε μεγαλύτερες ηλικίες, αλλά τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται συχνότερα και σε νέα άτομα.
  • Ο καθιστικός τρόπος ζωής, η παχυσαρκία, το κάπνισμα και το οικογενειακό ιστορικό (κληρονομικότητα) είναι προδιαθεσικοί παράγοντες για διαβήτη τύπου 2.
  • 90% των ατόμων με διαβήτη έχουν τύπου 2 διαβήτη.
  • Για την αντιμετώπιση της υπεργλυκαιμίας μπορεί να απαιτηθεί θεραπεία με δισκία από του στόματος ενώ είναι πιθανόννα χρειαστεί ινσουλίνη μετά από λίγα ή πολλά χρόνια. 

Άλλοι τύποι Διαβήτη
Υπάρχουν και άλλοι σπανιότεροι τύποι διαβήτη που οφείλονται σε:

  • Γενετική βλάβη στα β-κύτταρα του παγκρέατος
  • Γενετική βλάβη στη δράση της ινσουλίνης
  • Άλλα νοσήματα του εξωκρινούς παγκρέατος
  • Ενδοκρινοπάθειες
  • Φάρμακα ή χημικές ουσίες
  • Λοιμώξεις
  • Ασυνήθιστες μορφές ανοσο-εξαρτώμενου διαβήτη
  • Άλλα σπάνια γενετικά σύνδρομα

Παράγοντες κινδύνου

  • Ηλικία>45
  • Αυξημένο σωματικό βάρος (Δείκτης Μάζας Σώματος >25kg/m2)
  • Οικογενειακό ιστορικό ΣΔ τ.2
  • Καθιστικός τρόπος ζωής
  • Ιστορικό ΣΔ κυήσεως ή γέννησης παιδιών >4kg
  • Υπέρταση
  • Δυσλιπιδαιμία (HDL<35 ή/και τργλυκερίδια>250)
  • Πολυκυστικές ωοθήκες
  • Ιστορικό διαταραγμένης γλυκόζης νηστείας ή παθολογικής ανοχής στη γλυκόζη
  • Ιστορικό αθηροσκληρυντικών αλλοιώσεων
  • Άτομα που ανήκουν σε συγκεκριμένες φυλές

Ποιά άτομα πρέπει να ελέγχονται για ΣΔ τ.2

  • Όλοι άνω των 45 ετών (κάθε 3 χρόνια περίπου)
  • Συχνότερα όσοι έχουν έναν επιπλέον παράγοντα κινδύνου από τους παραπάνω
  • Πριν τα 45 έτη: όλοι οι υπέρβαροι που έχουν έναν επιπλέον παράγοντα κινδύνου από τους παραπάνω

Συμπτώματα στο Διαβήτη

Διαβήτης τύπου 1

Τα συμπτώματα ποικίλλουν στην ένταση και πιθανόν να περιλαμβάνουν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα:

  • υπερβολική δίψα,
  • υπερβολική ούρηση,
  • απώλεια βάρους,
  • έλλειψη ενέργειας και
  • συχνές λοιμώξεις

Διαβήτης τύπου 2 

Τα συμπτώματα του διαβήτη τύπου 1 μπορεί να εμφανιστούν και σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 

"Δυστυχώς" συνήθως δεν υπάρχουν πρώιμα συμπτώματα από το υψηλό σάκχαρο στο διαβήτη, με αποτέλεσμα η διάγνωση να γίνεται αρκετά χρόνια μετά την έναρξή της

Επιπλοκές του Διαβήτη

Οι επιπλοκές είναι οξείες ή χρόνιες καταστάσεις που προκαλούνται από τον διαβήτη.

  • Βραχυχρόνιες επιπλοκές: υπογλυκαιμία, διαβητική κετοξέωση, γαλακτική οξέωση και λοιμώξεις.
  • Μακροχρόνιες επιπλοκές: αμφιβληστροειδοπάθεια, νεφροπάθεια, περιφερική αγγειακή νόσος, νευροπάθεια, έλκη στα πόδια/ακρωτηριασμοί και καρδιαγγειακή νόσος 
Α. Βραχυχρόνιες επιπλοκές
Υπογλυκαιμία 
(μη φυσιολογικά χαμηλή συγκέντρωση γλυκόζης στο αίμα) 
Συνήθως προκαλεί:
  • Νευρικότητα, τρεμούλα, αδυναμία, εφίδρωση
  • Πονοκέφαλο, διαταραγμένη όραση και αίσθημα πείνας 
  • Πιθανή απώλεια αισθήσεων αν δεν αναταχθεί με τη λήψη τροφής συνήθως.
Κετοξέωση 
(διαβητικό κώμα που συμβαίνει λόγω υψηλής γλυκόζης αίματοςκαι παράλληλη έλλειψη ινσουλίνης.)
Συνήθως προκαλεί:
  • Ναυτία, εμετό, ξηροδερμία, ξηροστομία, εξάψεις στο πρόσωπο και χαμηλή αρτηριακή πίεση.
  • Αν στο άτομο δεν χορηγηθούν σύντομα υγρά και ινσουλίνη, η κετοξέωση μπορεί να οδηγήσει και σε θάνατο.

Λοιμώξεις

Οι διαβητικοί ασθενείς που παραμένουν αρρύθμιστοι έχουν μεγαλύτερη ευπάθεια σε λοιμώξεις (πνευμονίες, ουρολοιμώξεις, μαλακών μορίων όπως οι δερματικές κ.α.).

Β. Μακροχρόνιες επιπλοκές

Αυτές δημιουργούνται όταν ο διαβήτης έχει παραμείνει αρρύθμιστος επί έτη συνήθως.

Αμφιβληστροειδοπάθεια 
(νόσος του αμφιβληστροειδούς δηλ. του φωτοευαίσθητου "βυθού" των ματιών)

  • Είναι η κύρια αιτία τύφλωσης και διαταραχών της όρασης στους ενήλικες σε πάρα πολλές χώρες του κόσμου 
Νεφροπάθεια 
(νόσος των νεφρών) 
  • Προσβάλλει το ένα τρίτο των ατόμων με διαβήτη 
  • Μπορεί να οδηγήσει σε νεφρική ανεπάρκεια η οποία μπορεί να οδηγήσει σε ανάγκη για αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση
Καρδιαγγειακά νοσήματα 
(νόσος του κυκλοφορικού συστήματος δηλ.καρδιάς και αγγείων)
Οδηγεί σε: εγκεφαλικά επεισόδια, στεφανιαία νόσο, εμφράγματα, περιφερική αγγειακή νόσο. 
  • Τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι η συχνότερη αιτία θανάτου (75%) των διαβητικών στην Ευρώπη.
  • Επιπλέον παράγοντες κινδύνου αποτελούν το κάπνισμα, η υπέρταση, η δυσλιπιδαιμία (υψηλή χοληστερόλη) και η παχυσαρκία.
  • Η περιφερική αγγειακή νόσος (νόσος των μεγάλων  αιμοφόρων  αγγείων των ποδιών και του άκρου ποδός ) προσβάλλει άτομα που έχουν το διαβήτη για μεγάλο χρονικό διάστημα και μπορεί να οδηγήσει σε ακρωτηριασμούς.
Νευροπάθεια 
(νόσος των νεύρων )Προκαλεί:
  • Πόνο και απώλεια αισθητικότητας στα άκρα με συνέπεια τραυματισμούς, λοιμώξεις και έλκη στα πόδια 
  • Βλάβη των νεύρων εσωτερικών οργάνων (της καρδιάς, των πνευμόνων, της κύστεως, του στομάχου και του εντέρου) που προκαλεί δυσλειτουργία τους. 
  • Ανικανότητα στους άνδρες.
Έλκη στα πόδια 
(βλάβη των άκρων του ποδιού που οφείλεται στην καταστροφή των νεύρων και στην ανεπαρκή αιμάτωσή τους δηλαδή στη νευροπάθεια και την περιφερική αγγειακή νόσο)
  • Τα έλκη στα πόδια εμφανίζονται στο 15% των ατόμων με διαβήτη 
  • Σε βαριές περιπτώσεις τα έλκη στα πόδια μπορεί να οδηγήσουν σε ακρωτηριασμό.

Θεραπεία του Διαβήτη

Τα άτομα με διαβήτη πρέπει να κρατούν τα επίπεδα της γλυκόζης αίματος όσο πιο κοντά γίνεται στο φυσιολογικό: 

  • ακολουθώντας μια ισορροπημένη δίαιτα 
  • κάνοντας καθημερινά φυσική άσκηση 
  • ακολουθώντας το κατάλληλο θεραπευτικό-φαρμακευτικό σχήμα

Τα άτομα με τύπου 1 διαβήτη χρειάζονται καθημερινά πολλαπλές ενέσεις ινσουλίνης για την επιβίωσή τους 

Τα άτομα με τύπου 2 διαβήτη μπορεί να χρειαστούν υπογλυκαιμικά δισκία από του στόματος ή/και ενέσεις ινσουλίνης.

Η ενημέρωση για το διαβήτη, η κατάλληλη δίαιτα, η άσκηση και η καλή ιατρική φροντίδα είναι οι απαραίτητες συνιστώσες της θεραπείας και του τύπου 1 και του τύπου 2 διαβήτη.

Αντιδιαβητικά δισκία (χάπια):

Δραστική ουσία

Παραδείγματα εμπορικών σκευασμάτων

Συνδυασμοί με άλλες ουσίες

Διγουανίδια    

Μετφορμίνη

Glucophage

Βλέπε κατωτέρω

Σουλφονυλουρίες    
Γλιβενκλαμίδη Daonil (συνήθως δεν χορηγείται πλέον) + Μετφορμίνη=Normell
Γλικλαζίδη Diamicron  
Γλιμεπιρίδη Solosa  
Γλιταζόνες ή Θειαζολιδινεδιόνες    
Πιογλιταζόνη Actos +Μετφορμίνη=Competact
+Αλογλιπτίνη=Incresync
Αναστολείς της DPP-4    
Σιταγλιπτίνη Januvia + Μετφορμίνη= Janumet
Βιλνταγλιπτίνη Galvus, Jalra + Μετφορμίνη= Eucreas, Zomarist
Σαξαγλιπτίνη Onglyza + Μετφορμίνη= Combonglyza
Λιναγλιπτίνη Trajenta + Μετφορμίνη= Jentadueto
Αλογλιπτίνη Vipidia +Μετφορμίνη=Vipdomet
+Πιογλιταζόνη=Incresync
Μεγλιτινίδες    
Ρεπαγλινίδη Novonorm
Νατεγλινίδη Starlix  
Αναστολείς SGLT2    
Δαπαγλιφλοζίνη Forxiga +Μετφορμίνη=Xigduo
Εμπαγλιφλοζίνη Jardiance +Μετφορμίνη=Sinjardy
Καναγλιφλοζίνη Invokana +Μετφορμίνη=Vokanamet
Άλλα αντιδιαβητικά δισκία    
Ακαρβόζη Glucobay  

Ενέσιμα αντιδιαβητικά (όχι ινσουλίνη)

Ανάλογα GLP-1 (Glucagon-like peptide-1)

Δραστική ουσία

Παραδείγματα εμπορικών σκευασμάτων

Εξενατίδη (12ωρη)

Bayetta

Λιραγλουτίδη (24ωρη)

Victoza

Λιξισενατίδη (24ωρη) Lyxumia
Εξενατίδη παρατεταμένης αποδέσμευσης (εβδομαδιαία) Bydureon
Ντουλαγλουτίδη (εβδομαδιαία) Trulicity

Ινσουλίνες

Ινσουλίνη Εμπορικά σκευάσμάτα Παρατηρήσεις
Βραχείας δράσης

Διαλυτή ινσουλίνη

Actrapid

Ανθρώπινη

 

Humulin Regular

Ανθρώπινη

Ινσουλίνη Aspart Novorapid, FIASP Ανάλογο ανθρώπινης
Ινσουλίνη Glulisine Apidra Ανάλογο ανθρώπινης
Ινσουλίνη Lispro Humalog Ανάλογο ανθρώπινης
Ενδιάμεσης δράσης
Ισοφανική ινσουλίνη Humulin NPH Ανθρώπινη
Σύμπλοκο ισοφανικής με θειική πρωταμίνη Protaphane Ανθρώπινη
Εναιώρημα ψευδαργύρου ινσουλίνης Monotard Ανθρώπινη
  Humulin L (Lente) Ανθρώπινη
Διφασικές
Διφασική ισοφανική Humulin M3  
  Mixtard  
Διφασική aspart Novomix 30  
Διφασική Lispro Humalog mix25/mix50  
Μακράς δράσης
Εναιώρημα ψευδαργυρούχου κρυσταλλικής Ultratard Ανθρώπινη
Εναιώρημα κρυσταλλικής Humulin UL (Ultralente) Ανθρώπινη
Glargine Lantus, Abasaglar Ανάλογο ανθρώπινης
Detemir Levemir Ανάλογο ανθρώπινης
Degludec Tresiba Ανάλογο ανθρώπινης
Glargine (συμπυκνωμένη) Toujeo Ανάλογο ανθρώπινης

Ινσουλίνη με ανάλογο GLP-1

Δραστική ουσία

Εμπορικό σκεύασμα

Degludec+Λιραγλουτίδη

Xultophy

 

 

Σακχαρώδης Διαβήτης και ταξίδια


Ο διαβήτης δεν θεωρείται εμπόδιο για την πραγματοποίηση μικρών ή μεγάλων ταξιδιών, ωστόσο θα πρέπει να υπάρχει σωστή προετοιμασία για να μην υπάρξουν απρόοπτα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού και των διακοπών. Εάν υπάρχουν απορίες καλό θα είναι να συζητώνται με το θεράποντα ιατρό πριν την αναχώρηση.


Τι πρέπει να προετοιμάσει ο διαβητικός για το ταξίδι του.


  • Προμηθευθείτε ταυτότητα διαβητικού ιδιαίτερα αν λαμβάνετε ινσουλίνη ή έχετε κίνδυνο υπογλυκαιμίας (γράψτε το όνομά σας και το τηλέφωνο ενός στενού συγγενή).

  • Προμηθευθείτε τα φάρμακά σας (χάπια, ινσουλίνη, εφεδρική πένα ινσουλίνης, γλυκαγόνη). Καλό είναι να προβλέπεται επιπλέον ποσότητα φαρμάκων ώστε να καλυφθούν τυχόν καθυστερήσεις στο ταξίδι. Επίσης σε κάποιες χώρες πιθανόν να μην κυκλοφορούν τα ίδια σκευάσματα δισκίων ή ινσουλίνης και προτιμότερο είναι να μην αναλώνεται ο διαβητικός στις διακοπές του για να βρει άκρη με την αντιστοίχηση των σκευασμάτων.

  • Θα πρέπει να υπάρχει άμεση πρόσβαση στα φάρμακα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού: τοποθέτηση σε χειραποσκευή που δεν παραδίδεται στα αεροπλάνα, τοποθέτηση σε προσβάσιμη θήκη (κατάλληλης θερμοκρασίας) στην καμπίνα του αυτοκινήτου.

  • Πάρτε το μετρητή σακχάρου, ταινίες και σκαρφιστήρες.

  • Προμηθευθείτε συνταγή από το γιατρό σας για την πάθησή σας και τη φαρμακευτική αγωγή (με περιγραφή και στην αγγλική γλώσσα για τα ταξίδια στο εξωτερικό).

  • Πάρτε μαζί σας υγιεινά σνακ και νερό για να μπορείτε εύκολα να τα βρείτε, ειδικά σε περιπτώσεις καθυστερήσεων.

  • Πίνετε συχνά νερό και αποφύγετε χυμούς και αναψυκτικά.

  • Πάρτε απλούς υδατάνθρακες (κατά προτίμηση καραμέλες γλυκόζης) για την αντιμετώπιση υπογλυκαιμίας .

  • Έχετε μαζί το βιβλιάριο σας και το τηλέφωνο του ιατρού σας σε περίπτωση που συμβεί κάτι επείγον.

  • Αν ταξιδεύετε στο εξωτερικό, προσέχετε την διαφορά ώρας όσον αφορά τη λήψη των φαρμάκων σας και της ινσουλίνης.


Μεταφορά της ινσουλίνης


  • Δεν χρειάζεται πάγος αφού διατηρείται σε θερμοκρασία δωματίου. Ωστόσο καλό είναι να χρησιμοποιούνται ισοθερμικές θήκες (αν χρησιμοποιηθεί παγοκύστη να μην είναι σε άμεση επαφή) για την αποφυγή απρόβλεπτων εναλλαγών θερμοκρασίας.

  • Στο αεροπλάνο να μην τοποθετούνται στο χώρο αποσκευών διότι επικρατούν πολύ χαμηλές θερμοκρασίες με κίνδυνο κρυσταλλοποίησης της ινσουλίνης.

  • Επίσης να αποφεύγεται η έκθεση στον ήλιο επί μακρόν καθώς αυξάνει επικίνδυνα τη θερμοκρασία της.


Ποιές καταστάσεις μπορεί να απορρυθμίσουν το ζάχαρο κατά τα ταξίδια και τις διακοπές.


  • Η αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες τόσο σε ποιότητα όσο και σε συχνότητα των γευμάτων. Ειδικά σε περιπτώσεις που δεν υπάρχουν πολλές επιλογές (αεροπλάνο, τοπικές κουζίνες με αυξημένη ή άγνωστη ποσότητα υδατανθράκων) καλό είναι να επιλέγεται το πιο “ανώδυνο” γεύμα και μάλιστα σε μικρή ποσότητα ώστε να προκληθεί το μικρότερο δυνατό “κακό”.

  • Η διάρροια λόγω κακής ποιότητας του νερού (να προτιμούμε το εμφιαλωμένο αν υπάρχει αμφιβολία) ή τροφών (αποφυγή ωμών λαχανικών και φρούτων και ανεπαρκώς ψημένου κρέατος). Πλένετε τα χέρια σας προ των γευμάτων.

  • Με την αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί να χρειαστεί να μειωθεί η δόση κάποιων φαρμάκων.

  • Η αυξημένη σωματική δραστηριότητα (κολύμπι, πεζοπορία, άσκηση) μπορεί να οδηγήσει σε υπογλυκαιμίες. Θα πρέπει να προσαρμοστεί η δόση των φαρμάκων και η διατροφή (φάτε κάποιο σνακ ή φρούτο πριν από έντονες σωματικές δραστηριότητες). Αποφύγετε τις ακραίες δραστηριότητες (πολύωρο κολύμπι ή πεζοπορία- ορειβασία- κωπηλασία κ.α.).


Προσοχή στα πόδια για τυχόν τραυματισμούς. Ιδιαίτερη μέριμνα στις παραλίες και στα ξυπόλητα πόδια στην άμμο. Ενδελεχής καθημερινός έλεγχος.

 

 

 

.

 


Free Web Hosting